Өдгөө Их Британийн анхны сансрын нисгэгч гэгддэг Хелен Шарман сансарт ниссэнээс хойш 35 жил өнгөрчээ. Гэвч түүний түүх жирийн нэгэн радио зарлалаас эхэлсэн нь олон хүнийг гайхшируулдаг.

1989 онд 27 настай хүнсний химич мэргэжилтэй Хелен Шарман ажил тараад харьж явахдаа радиогоор “Сансрын нисгэгч хэрэгтэй. Туршлага шаардахгүй” гэсэн зар сонсжээ. Тухайн үед тэрээр чихрийн үйлдвэрлэгч Mars компанид ажиллаж байсан бөгөөд энэхүү зар нь Зөвлөлт Холбоот Улс болон Их Британийн хамтарсан “Project Juno” нэртэй сансрын хөтөлбөрийн сонгон шалгаруулалт байв.

Шарман бараг 13 мянган өрсөлдөгчөөс шалгарч, сансрын нислэгийн бэлтгэлд хамрагдсан байна. Тэрээр дараа нь “Сонгон шалгаруулалтын турш би өөрийгөө сонгогдоно гэж огт итгэдэггүй байсан” хэмээн дурсжээ.

Хүйтэн дайны төгсгөлийн үеийн онцгой хамтын ажиллагаа

1990-ээд оны эхээр Их Британи хүнтэй сансрын хөтөлбөргүй байсан тул сансарт нисэх боломж бараг байгаагүй. Тиймээс хувийн хөрөнгө оруулалтаар Зөвлөлтийн “Мир” сансрын станц руу нисэх төслийг хэрэгжүүлсэн байна. Санхүүжилт дутсанаас төсөл бараг цуцлагдах шахсан ч Зөвлөлтийн тал зардлын ихэнхийг дааж, хөтөлбөр үргэлжилжээ.

Шарман Москвагийн ойролцоох Оддын хотхонд (Star City) 18 сарын турш эрчимтэй бэлтгэл хийсэн бөгөөд орос хэл сурч, нислэгийн техник, сэтгэлзүй, бие бялдрын олон сорилтыг даван туулсан байна.

Британиас сансарт хүрсэн анхны хүн

1991 оны тавдугаар сарын 18-нд Хелен Шарман Зөвлөлтийн Soyuz TM-12 хөлгөөр сансарт хөөрч, Их Британийн түүхэнд сансарт ниссэн анхны иргэн болжээ. Мөн тэрээр Баруун Европоос сансарт ниссэн анхны эмэгтэй болсон юм.

Тэрээр “Мир” сансрын станц дээр найман хоног ажиллах хугацаандаа анагаах ухаан, хөдөө аж ахуйн чиглэлийн туршилтууд хийж, Британийн арлуудын гэрэл зургуудыг авч, эх орныхоо сурагчидтай радио холбоо тогтоож байжээ.

Азтай тохиолдлоос эхэлсэн түүх

Шарманы амжилтын хамгийн сонирхолтой хэсэг нь түүний сансрын салбарт өмнө нь ажиллаж байгаагүй явдал юм. Тэрээр цэргийн нисгэгч ч биш, инженер ч биш байв. Харин шинжлэх ухааны боловсрол, суралцах чадвар, шинэ зүйлд нээлттэй хандлага нь түүнийг сансарт хүргэсэн байна.

Өдгөө 63 настай Хелен Шарман шинжлэх ухааны боловсролыг дэмжих үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцож, залуу үед STEM чиглэлийн мэргэжлийг сурталчилсаар байна. Түүний түүх нэгэн санамсаргүй сонссон радио зар хүний амьдралыг төдийгүй улсынхаа түүхийг өөрчилж чаддгийн тод жишээ болж үлджээ.