Жил бүрийн наймдугаар сарын 10-ны өдрийг Дэлхийн арслангийн өдөр болгон тэмдэглэдэг. Энэ өдөр дэлхийн хамгийн алдартай зэрлэг амьтдын нэг болох арслангийн талаар олон нийтэд мэдээлэл хүргэж, тэдний амьдрах орчин, тоо толгойг хамгаалах шаардлагад анхаарал хандуулах зорилготой.

Өнөөдөр буюу 2026 оны наймдугаар сарын 10-нд Дэлхийн арслангийн өдөр тохиож байна. Дэлхийн олон улс орон, амьтан хамгаалах байгууллагууд энэ өдрийг арслангийн талаарх мэдлэгийг нэмэгдүүлэх, байгаль хамгааллын үйл ажиллагааг дэмжих зорилгоор тэмдэглэж байна.

Арслан (*Panthera leo*) нь дэлхий дээрх хамгийн алдартай том махчин амьтдын нэг. Хүч чадал, зориг, сүр жавхлангийн бэлгэдэл болсон энэ амьтан хүн төрөлхтний түүх, домог, урлагт олон мянган жилийн турш чухал байр суурь эзэлж ирсэн.

Гэвч өнөөдөр арслангийн тархац түүхэн үеийнхээс эрс багассан байна.

Дэлхийн арслангийн өдөр хэрхэн бий болсон бэ?

Дэлхийн арслангийн өдрийг 2013 онд бий болгосон бөгөөд арслангийн тоо толгой буурч, амьдрах орчин нь хумигдаж байгаад олон нийтийн анхаарлыг хандуулах зорилготой байв.

Энэ санаачилга нь Африкийн арслан хамгаалах чиглэлээр ажиллаж байсан байгууллагууд болон байгаль хамгаалагчдын үйл ажиллагаатай холбоотойгоор эхэлж, улмаар дэлхий даяар жил бүрийн наймдугаар сарын 10-нд тэмдэглэдэг өдөр болжээ.

Арслангийн хамгийн том дайсан нь хүн

Арслангуудын хувьд хамгийн том аюул нь зөвхөн хулгайн ан биш.

Тэдний амьдрах орчин хот суурин, газар тариалан, мал аж ахуйн бүс болон бусад зориулалтаар өөрчлөгдөхийн хэрээр хүн, зэрлэг амьтдын хоорондын зөрчил нэмэгддэг.

Мал сүрэгт нь халдсан арсланг нутгийн иргэд алах тохиолдол гардаг бол нөгөө талд хууль бус агнуур, зэрлэг амьтны хууль бус худалдаа мөн аюул учруулдаг.

Үүн дээр уур амьсгалын өөрчлөлт, ган гачиг, ан амьтдын идэш тэжээлийн хомсдол зэрэг хүчин зүйл нэмэгдэнэ.

Тиймээс арслан хамгаална гэдэг нь зөвхөн нэг амьтныг хамгаалах тухай биш.

Түүний амьдрах орчин, идэш тэжээл болдог бусад амьтад болон тэр бүс нутагт амьдарч буй хүмүүсийн амьдралыг хамтад нь хамгаалах асуудал юм.

Арслан Африкт төдийгүй Азид амьдардаг

Олон хүн арсланг зөвхөн Африкт байдаг гэж ойлгодог. Гэвч арслангийн нэг дэд зүйл болох Азийн арслан (Asiatic lion) Энэтхэгийн Гужарат мужийн Гирийн бүс нутагт зэрлэгээр үлджээ.

Өнөөдөр Гужарат нь Азийн арслангийн дэлхий дээрх цорын ганц зэрлэг популяцийн гол түшиц газар юм. 2026 оны Дэлхийн арслангийн өдрөөр Энэтхэгт ч энэ популяцийг хамгаалах, тоо толгойг тогтвортой өсгөх асуудалд онцгой анхаарал хандуулж байна.

Энэ нь байгаль хамгааллын нэг сонирхолтой жишээг харуулдаг.

Зөв хамгаалалт, амьдрах орчны менежмент, орон нутгийн иргэдийн оролцоо байвал ховордсон популяцийг сэргээх боломжтой.

Арслан яагаад экосистемд чухал вэ?

Арслан бол хүнсний сүлжээний дээд хэсэгт байрладаг махчин амьтан.

Тэд олз амьтдын популяцийг зохицуулж, экосистемийн тэнцвэрт байдалд тодорхой үүрэг гүйцэтгэдэг.

Тиймээс нэг махчин амьтан алга болох нь зөвхөн тухайн зүйл устах асуудал биш. Түүний амьдрах орчин дахь бусад амьтан, ургамал, тэр ч байтугай хүний үйл ажиллагаанд хүртэл урт хугацааны нөлөө үзүүлж болно.

Иймээс орчин үеийн байгаль хамгааллын бодлого “нэг арсланг аврах”-аас илүү арслан амьдрах боломжтой бүхэл бүтэн экосистемийг хамгаалах чиглэлд шилжиж байна.

Арслан хамгаалах нь том бизнесийн салбартай ч холбогдоно

Зэрлэг амьтан хамгаалах асуудал зөвхөн төр, төрийн бус байгууллагын ажил биш.

Африкийн олон оронд зэрлэг амьтан, байгалийн аялал жуулчлал нь орон нутгийн эдийн засагт чухал байр суурь эзэлдэг.

Арслан, заан, ирвэс зэрэг том амьтдыг байгальд нь харах хүсэлтэй жуулчид аялал жуулчлалын орлого бий болгож, зэрлэг амьтны амьдрах орчныг хамгаалахад эдийн засгийн хөшүүрэг болдог.

Өөрөөр хэлбэл:

зэрлэг амьтан → аялал жуулчлал → орон нутгийн орлого → хамгаалалт

гэсэн эерэг мөчлөг бий болгох боломжтой.

Энэ зарчим Монголд ч сонирхолтой.

Монгол Улс цоохор ирвэс, аргаль, хулан, бөхөн зэрэг дэлхийд ховордсон амьтдын өлгий нутаг. Тиймээс байгаль хамгааллыг зөвхөн төсвийн зардал гэж харах бус, аялал жуулчлал, судалгаа, технологи, орон нутгийн бизнесийн боломжтой холбох нь ирээдүйд чухал байж болох юм.

Өнөөдөр арслангийн өдөр. Гэхдээ асуулт нь зөвхөн арслангийн тухай биш

Арслан бол хүн төрөлхтөнд хамгийн сайн танил зэрлэг амьтдын нэг.

Гэсэн хэдий ч бидний “мэддэг” гэж боддог энэ амьтан байгальд амьд үлдэхийн тулд хүний хамгаалалт улам их шаардсаар байна.

Дэлхийн арслангийн өдөр бол нэг амьтныг магтан дуулах өдөр биш.

Харин:

“Бид дэлхийн зэрлэг байгальтай хэрхэн зэрэгцэн орших вэ?”

гэсэн илүү том асуултыг сануулах өдөр юм.

Өнөөдөр арслангийн архирах дуу Африкийн саваннад сонсогдсоор байна.

Харин тэр дуу ирээдүйд ч сонсогдох эсэх нь хүн төрөлхтний өнөөдөр гаргаж буй шийдвэрүүдээс хамаарна.