### Өвөр Монголын Иминь нүүрсний уурхайд 90 тоннын даацтай, хиймэл оюун ухаан болон 5G-Advanced сүлжээнд холбогдсон 100 цахилгаан өөрөө явагч машин 24 цагийн турш ажиллаж байна. Энэ нь уул уурхайн салбарт хүн-машины харилцааг эрс өөрчилж болзошгүй шинэ үеийн технологийн туршилт болжээ.

Хятадын Өвөр Монголын Иминь ил уурхайн талбайд жолоочгүй 100 цахилгаан уурхайн машин ажиллаж байна. Тус системийг 2025 оны тавдугаар сард ашиглалтад оруулсан бөгөөд тухайн үед дэлхийд нэг уурхайд төвлөрүүлэн ашигласан хамгийн том цахилгаан, бүрэн автомат уурхайн машины парк гэж танилцуулж байв.

Huaneng Ruichi нэртэй эдгээр машиныг China Huaneng, XCMG, Huawei болон State Grid Smart Internet of Vehicles хамтран хөгжүүлсэн байна. Машинууд нь жолоочийн бүхээггүй бөгөөд хиймэл оюун ухаан, мэдрэгч, өндөр нарийвчлалтай байрлал тогтоох систем, үүлэн тооцоолол болон 5G-Advanced холбооны сүлжээгээр дамжуулан уурхай доторх хөдөлгөөнөө зохицуулдаг.

90 тонн ачаа, цагт 50 км хүртэл хурд

Нэг машин 90 метр тонн хүртэл ачаа тээвэрлэх хүчин чадалтай бөгөөд үйлдвэрлэгч болон технологийн түншүүдийн мэдээлснээр цагт 50 км хүртэл хурдлах боломжтой. Мөн системийг Өвөр Монголын эрс тэс уур амьсгалд ажиллахаар бүтээжээ.

Иминь уурхайд өвлийн улиралд агаарын температур -40°C-ээс доош, зарим нөхцөлд -48.5°C орчимд хүрдэг. Тоосжилт, манан, цасан шуурга зэрэг нь хүний жолоочид ажиллахад хүндрэлтэй нөхцөл үүсгэдэг ч автомат систем эдгээр нөхцөлд ажиллах зориулалттай.

Huawei-ийн мэдээлснээр машины мэдрэгчийн систем нь харанхуй болон тоосон шуургатай үед ч орчныг илрүүлэх боломжтой бөгөөд 5G-Advanced сүлжээ нь машиныг уурхайн төв системтэй бага хоцролттой холбоход ашиглагддаг.

Машин өөрөө явж байгаа нь гол мэдээ биш

Эндхийн хамгийн сонирхолтой зүйл нь зөвхөн “жолоочгүй машин” биш.

100 машиныг нэг бүрчлэн хүн жолоодохын оронд бүхэл бүтэн паркийг төвлөрсөн системээр удирдах боломж бүрдсэнд гол өөрчлөлт оршиж байна.

Уурхайн зам, ачих болон буулгах цэгүүд, машины хөдөлгөөн, байршил, ажиллагааны төлөвийг нэг системээс хянаж, машинууд урьдчилан тогтоосон маршрутаар өөрсдөө хөдөлнө.

Өөрөөр хэлбэл:

машин + хиймэл оюун ухаан + холбооны сүлжээ + уурхайн удирдлагын систем

нэг бүтээгдэхүүн болж байна.

Уул уурхайн салбарын технологийн шинжээчдийн мэдээлснээр Иминь уурхайд өмнө нь 24 цагийн ажиллагааг хангахын тулд ойролцоогоор 300 орчим машин, 1,200 жолооч шаардлагатай байсан гэж мэдээлсэн байна.

Энэ нь автоматжуулалт зөвхөн нэг ажлын байрыг машинаар солих тухай биш, уурхайн үйлдвэрлэлийн бүхэл бүтэн зохион байгуулалтыг өөрчлөх боломжтойг харуулж байна.

Цахилгаан + автоматжуулалт = зардлын шинэ тооцоо

Уурхайн хүнд даацын тээвэр нь дизель түлшний хэрэглээ өндөртэй салбарын нэг.

Харин цахилгаан хөдөлгүүр ашигласнаар түлшний хэрэглээг бууруулахын зэрэгцээ тоормослох үеийн энергийг нөхөн ашиглах, засвар үйлчилгээний зарим зардлыг бууруулах боломжтой.

Иминь уурхайд ашиглаж буй систем нь мөн battery swapping буюу батарей солих шийдэл ашигладаг. Ингэснээр машиныг удаан хугацаагаар цэнэглэхээр зогсоохын оронд батарейг солин ажиллагааг үргэлжлүүлэх боломжтой.

2026 оны эхээр гарсан тойм мэдээллүүдэд уг 100 машины парк хэдэн мянган цаг ажиллаж, сая сая тонн материал тээвэрлэсэн талаар дурдсан байна.

Гэхдээ энд нэг чухал ялгаа бий.

“Цахилгаан” гэдэг нь автоматаар “нүүрстөрөгчгүй” гэсэн үг биш.

Эдгээр машин нүүрсний уурхайд ажиллаж байгаа бөгөөд цахилгааны эх үүсвэрээс хамаарч нийт нүүрстөрөгчийн ул мөр өөрчлөгдөнө. Тиймээс энэ төслийг илүү зөвөөр “уурхайн доторх түлшний хэрэглээ болон шууд ялгарлыг бууруулах, автоматжуулах технологи” гэж ойлгох нь зүйтэй.

Гэхдээ нэг асуулт үлдэнэ: Жолооч нар яах вэ?

Уул уурхайн автоматжуулалт өргөжих тусам хамгийн түрүүнд өөрчлөгдөх ажлын байрны нэг нь хүнд даацын машины жолооч байж болох юм.

Гэхдээ энэ нь бүх хүн ажлаас гарна гэсэн үг биш.

Харин ажил өөрчлөгдөнө.

Жишээлбэл:

• уурхайн оператор
• алсын зайн хяналтын ажилтан
• робот техникийн инженер
• AI системийн инженер
• батарейн инженер
• уурхайн дата шинжээч
• автоматжуулалтын техникч

зэрэг шинэ төрлийн ажлын байрны эрэлт нэмэгдэх боломжтой.

Reuters-ийн мэдээлснээр Хятадын уул уурхайн автоматжуулалтын компаниуд 2026 онд технологио Австрали, Ойрх Дорнод, Өмнөд Америк болон Европын зах зээлд гаргахыг зорьж байна. Өөрөөр хэлбэл энэ технологи зөвхөн Хятадын дотоодын уурхайд үлдэхгүй, дэлхийн уул уурхайн зах зээлд экспортлогдох шатанд орж байна.

Уул уурхайн дараагийн өрсөлдөөн хүдэр дээр биш, технологи дээр явагдах уу?

Дэлхийн уул уурхайн томоохон компаниуд аль хэдийн цахилгаан болон автомат уурхайн машинд хөрөнгө оруулж эхэлсэн.

Тухайлбал Австралийн Fortescue компани Liebherr-тэй хамтран 360 цахилгаан автомат уурхайн машин нийлүүлэх 2.8 тэрбум ам.долларын гэрээ байгуулсан. Тус компани цахилгаанжуулалтаар түлшний зардлаа жилд хэдэн зуун сая ам.доллараар бууруулах боломжийг тооцож байгаа.

Энэ нь нэг зүйлийг харуулж байна.

Уул уурхайн технологийн дараагийн өрсөлдөөн зөвхөн “хэн илүү их хүдэр олборлох вэ?” гэсэн асуулт биш болж байна.

Харин:

Хэн бага зардлаар, бага эрсдэлтэйгээр, илүү ихийг олборлох вэ?

гэдэг асуулт руу шилжиж байна.

Хятадын Өвөр Монголын Иминь уурхайд ажиллаж буй 100 жолоочгүй цахилгаан машин бол энэ өөрчлөлтийн нэг бодит жишээ юм.